Την Παγκόσμια Ημέρα Διανοητικής Ιδιοκτησίας της 26ης Απριλίου, η NOMIKI BIBLIOTHIKI Daily δημοσιεύει άρθρο της συνεργάτιδας του Γραφείου μας Eleni Grigoriou αναφορικά με τις επίκαιρες εξελίξεις και προοπτικές των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας στην αγορά της ψηφιακής μετάβασης και της βιωσιμότητας.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διανοητικής Ιδιοκτησίας της 26ης Απριλίου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνολική αποτύπωση της θέσης που κατέχουν σήμερα, καθώς και των δυνατοτήτων που παρέχουν, τα δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας σε μικρές ή μεγαλύτερες επιχειρήσεις, σε διάφορους φορείς αλλά και στις μεταξύ αυτών συμπράξεις.
Σύμφωνα με την κρατούσα σήμερα αντίληψη, η ανάπτυξη κατάλληλης «στρατηγικής» διαχείρισης των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση πρωτίστως για τις μικρότερες επιχειρήσεις και κυρίως για όσες επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους πέραν της εγχώριας αγοράς τους.
Η διανοητική ιδιοκτησία σε νέα σελίδα
Από την περσινή χρονιά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Διανοητικής Ιδιοκτησίας (WIPO) σήμανε ήδη την αρχή για την περαιτέρω αξιοποίηση των νομικών εργαλείων και δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε διάφορες πτυχές της τουριστικής ανάπτυξης και ιδίως στην περίπτωση του βιώσιμου τουρισμού, θέτοντας σε εφαρμογή ένα καινοτόμο project με τίτλο: «Η διανοητική ιδιοκτησία και οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης: καινοτομία και δημιουργικότητα».
Την ίδια στιγμή η Ευρώπη, στην μετά-COVID-19 εποχή, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, και τον διαρκή ανταγωνισμό με άλλες περιοχές του κόσμου, σε σχέση με τις οποίες εξακολουθεί να υστερεί (π.χ. σε σύγκριση με τις Η.Π.Α.), αντιλαμβανόμενη την ιδιάζουσα σημασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, παρέχει σε ετήσια πλέον βάση χρηματοδότηση προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, προκειμένου να προχωρήσουν σε κατοχύρωση των εμπορικών σημάτων, βιομηχανικών σχεδίων και υποδειγμάτων, καθώς και διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας τους σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Υποστηρίζοντας τον τουρισμό και την οικονομία της Ευρώπης
Ταυτόχρονα, τα αρμόδια όργανα της Ε.Ε. νομοθετούν πάνω σε Νέους Κανονισμούς που επεκτείνουν την υπάρχουσα προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων αγροδιατροφικών προϊόντων, οίνων και αλκοολούχων ποτών και σε βιομηχανικά και βιοτεχνικά προϊόντα των οποίων η ποιότητα και η φήμη, συνδέονται με τη γεωγραφική καταγωγή τους. Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, μόλις μερικές μέρες πριν, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2411/2023 που τέθηκε σε ισχύ στις 16 Νοεμβρίου 2023 πρόκειται να εφαρμοστεί από την 1η Δεκεμβρίου 2025.
Σκοπός των εν λόγω “οιονεί συλλογικών δικαιωμάτων” βιομηχανικής ιδιοκτησίας, είναι να διασφαλιστεί η υψηλή ποιότητα των πιστοποιημένων προϊόντων και να εξασφαλιστεί ότι η πολιτιστική και γαστρονομική κληρονομιά κάθε περιοχής με Προστατευόμενη ένδειξη, πιστοποιείται ως αυθεντική εντός και εκτός της ΕΕ. Παράλληλα, οι κατοχυρωμένες τοπικές ενδείξεις αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την ανάπτυξη της τουριστικής βιομηχανίας με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, παρέχοντας οικονομικές ευκαιρίες για τις τοπικές κοινότητες.
Άυλο κεφάλαιο και καινοτομία: Το στοίχημα των startups
Στην Ελλάδα, η εξοικείωση των νέων επιχειρηματιών με τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, εξακολουθεί να έχει περιθώρια βελτίωσης, σύμφωνα με την τελευταία (το 2023) έρευνα που διενήργησαν από κοινού το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (“EPO”) και το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (“EUIPO”), αναφορικά με την αύξηση της χρηματοδότησης των μικρο-μεσαίων επιχειρήσεων από ιδιωτικά κεφάλαια, λόγω της κατοχύρωσης των εμπορικών σημάτων και διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας τους.
Μέσα από την ίδια έρευνα, αναδείχθηκε ότι οι νεοσύστατες μικρομεσαίες επιχειρήσεις καινοτομίας (start-ups), οι οποίες φαίνεται πλέον να αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς διαθέτουν ισχυρή δυναμική για την αντιμετώπιση των βασικών προκλήσεων όπως οι ανάγκες ψηφιοποίησης, βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας, μέσω της καινοτομίας και αξιοποίησης νέων τεχνολογιών, έχουν 10 φορές περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση από τρίτους στο μέλλον, εφόσον έχουν κατοχυρώσει τα εμπορικά σήματα και διπλώματα ευρεσιτεχνίας τους κατά το στάδιο της ίδρυσης ή της πρώιμης λειτουργίας τους.
Οι καταθέσεις εμπορικών σημάτων, ειδικότερα, αποδεικνύουν ότι οι νεοσύστατες επιχειρήσεις γνωρίζουν τη σημασία της προστασίας του marketing στοχεύοντας παράλληλα στην εξωστρέφεια του δημιουργούμενου brand τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο.
Οι καταθέσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, από την άλλη, αποτελούν αποτελεσματικούς δείκτες των τεχνικών ικανοτήτων των επιχειρήσεων και των εργαζομένων τους, ενώ παράλληλα μπορούν να βοηθήσουν τις νεοσύστατες επιχειρήσεις στο να συνάψουν κοινές ερευνητικές συμβάσεις με μεγαλύτερες επιχειρήσεις, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο επαρκείς πόρους και συνακόλουθα σημαντική επιτάχυνση στη διενεργούμενη από αυτές έρευνα και αυξάνοντας παράλληλα τους ρυθμούς ανάπτυξής τους.
Σε κάθε περίπτωση, ξεχωριστή σημασία έχει το γεγονός ότι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα εμπορικά σήματα, ως άυλα αγαθά, μπορούν να επιβιώσουν ανεξάρτητα από την επιχείρηση, ως αυτοτελή περιουσιακά στοιχεία, σε κάθε ενδεχόμενη περίπτωση διακοπής της δραστηριότητάς της, παρέχοντας με αυτόν τον τρόπο ευρεία ασφάλεια τόσο στους επενδυτές όσο και στους δανειστές της επιχείρησης. Συνακόλουθα, η παραχώρηση των εν λόγω δικαιωμάτων των νεοσύστατων -και όχι μόνο- επιχειρήσεων σε τρίτους, μέσω αδειών εκμετάλλευσης, μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα ως πηγή επιπλέον χρηματοδότησής τους αποφέροντάς σε αυτές πρόσθετο εισόδημα.
Τέλος, στην εποχή του ηλεκτρονικού εμπορίου και της ψηφιακής μετάβασης της οικονομίας, στην πράξη αποδεικνύεται ότι, τα άυλα περιουσιακά στοιχεία των νεοσύστατων επιχειρήσεων συνήθως υπερτερούν κατά πολύ της φυσικής τους περιουσίας και συνεπώς η έγκαιρη επένδυση στη διασφάλιση επίσημα καταχωρισμένων δικαιωμάτων μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό δείγμα εμπιστοσύνης προς τους δυνητικούς επενδυτές για την, κατά τα άλλα, μη «ορατή» αξία μιας νεοσύστατης επιχείρησης.
Εν κατακλείδι, είναι προφανές ότι, καθώς η προστασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας είναι σήμερα πλέον πιο επίκαιρη από ποτέ, η κατανόηση των συνεργειών και της πολυπλοκότητας τους φαίνεται να είναι το κλειδί για τα ενδιαφερόμενα μέρη τόσο στο επίπεδο των διαφόρων ατομικών επιχειρήσεων και εταιριών, όσο και σε επίπεδο επαγγελματικών ενώσεων, αλλά ακόμη και κρατικών φορέων και οργανισμών.
* Η κ. Ελένη Α. Γρηγορίου είναι Δικηγόρος, LL.M. Εμπορικού και Οικονομικού Δικαίου ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΦΟΥΝΤΕΔΑΚΗ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ
Αναδημοσίευση από www.daily.nb.org